Propozim-ligji për mbrojtjen nga përdorimi i produkteve të duhanit ose produkteve të ngjashme dje kaloi në lexim të parë në seancën plenare të Kuvendit informoi ministri i Shëndetësisë Azir Aliu, transmeton Portalb.mk.

“Propozim-ligji për mbrojtjen nga përdorimi i produkteve të duhanit ose produkteve të ngjashme dje kaloi në lexim të parë në seancën plenare të Kuvendit. Ky është edhe një hap i rëndësishëm institucional drejt mbrojtjes më të  madhe të shëndetit publik, veçanërisht të fëmijëve, të rinjve, joduhanpirësve dhe të gjithë qytetarëve që kanë të drejtë për një hapësirë publike të shëndetshme dhe të sigurt. Ligji pasqyron realitetin e kohës së sotme, në të cilën, përveç cigareve klasike, ekzistojnë cigaret elektronike, produktet e duhanit të ngrohura dhe forma të reja të produkteve me nikotinë, të cilat kërkojnë një rregullim bashkëkohor dhe të qartë,” shpjegon ministri i Shëndetësisë, Azir Aliu.

Duhani lidhet me mbi 3.600 raste vdekjesh në vit, ndërsa humbjet ekonomike vlerësohen në mbi 600 milionë euro në vit. Veçanërisht shqetësuese janë të dhënat statistikore që tregojnë se 13,6% e të rinjve nga 13 deri në 15 vjeç përdorin produkte të duhanit ose nikotinës, 57% e nxënësve janë të ekspozuar ndaj tymit pasiv në hapësira publike të mbyllura, ndërsa 73% e të rinjve duhanpirës kanë deklaruar se nuk janë penguar të blejnë cigare për shkak të moshës.

“Ky ligj është për shëndetin e qytetarëve dhe për të ardhmen e fëmijëve tanë. Me të vendosen rregulla më të qarta për tarracat, mbrojtje më e madhe në institucionet shëndetësore, arsimore dhe të kujdesit për fëmijët, kufizime për pirjen e duhanit në prani të fëmijëve, si dhe ndalim i plotë i reklamimit dhe promovimit, përfshirë edhe përmes platformave online dhe rrjeteve sociale. Shëndeti nuk ka çmim dhe nuk ka alternativë,” shton ministri Aliu.

Njëkohësisht, ai thekson se pas hartimit të kësaj zgjidhjeje ligjore qëndron një proces i mundimshëm, gjithëpërfshirës dhe jashtëzakonisht i përgjegjshëm i konsultimeve të gjera me të gjitha palët dhe aktorët e interesuar, në kuadër të të cilit janë mbajtur 7 takime pune me industrinë e duhanit, 5 takime me sektorin e hotelerisë dhe gastronomisë, harmonizime me institucionet shtetërore dhe me gjithsej 14 organe inspektuese dhe mbikëqyrëse. Gjithashtu, përmes ENER-it janë shqyrtuar në detaje 58 komente nga qytetarë, tregtarë dhe ekspertë.

Sipas rezultateve të anketës së Institutit të Shëndetit Publik në vitin 2023, deri në 45.4 përqind e popullsisë së rritur në vend u deklaruan si duhanpirës aktivë. Sipas analizës së Organizatës Botërore të Shëndetësisë, 14 nga 100 të rinj në vend përdorin duhan, dhe 9 përqind e tyre përdorin cigare elektronike. Që nga viti 2016, përdorimi i cigareve elektronike është dyfishuar.

Ministri i Shëndetësisë, Azir Aliu në emisionin TROÇ në Portalb.mk, tha se gjobat janë maksimale dhe do të arrijnë lartësinë e 5 mijë eurove për lokal nëse nuk e respekton Ligjin. Ndërkaq, ata që pijnë duhanin ku nuk është e lejueshme do të duhet të paguajnë nga 200 deri 300 euro.

Sipas tij, edhe nëntë inspektorate tjera do të kyçen në kontrolle përpos Inspektoriatit sanitar dhe të Punës. Në çdo tavolinë do të ketë një QR kod që qytetarët të mund të denoncojnë parregullsi, tha ai.

Ai thotë se Ligji kundër duhanit nuk do t’i dëmtojë as duhanpirësit as afaristët por është një hap që duhet me patjetër ta marrim si shtet. Për atë se cilat janë ndryshimet që do ti sjellë Ligji për mbrojtje nga duhani si dhe kush do ta implementojë ndiqeni episodin e plotë.Projektligji për mbrojtjen nga duhani në Maqedoninë e Veriut synon të reduktojë ndjeshëm ndikimin e pirjes së duhanit mbi shëndetin publik, duke vendosur zona të veçanta për duhanpirësit dhe duke mbrojtur qytetarët që nuk pinë duhan. Sipas të dhënave të fundit, 13.6% e nxënësve nga klasa e shtatë deri në të nëntën konsumojnë duhan, çka tregon rëndësinë e masave parandaluese në nivel kombëtar. Ligji fillimisht u shty për shkak të shqetësimeve të hotelierëve dhe tregtarëve të vegjël, të cilët paralajmëruan se do të përballen me shpenzime shtesë dhe mund të humbasin vende pune nëse nuk përshtaten me rregullat e reja, duke prekur mbi 4.000 biznese të vogla dhe të mesme.  Ligji pritet të përpunohet në Parlament, duke shpresuar për një ulje të numrit të duhanpirësve nën 20% brenda dy viteve.