Me rastin e 25-vjetorit të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit, Shoqëria “Lëvizja” organizoi Simpoziumin Shkencor kushtuar analizës së arritjeve, sfidave dhe perspektivave të Maqedonisë së Veriut.

Gjatë simpoziumit u prezantuan 15 teza shkencore, të cilat trajtuan kontekstin historik të Marrëveshjes së Ohrit, transformimet kushtetuese, politike e shoqërore të vendit, si dhe sfidat aktuale në zbatimin e saj.

Në përfundim të diskutimeve, pjesëmarrësit miratuan një deklaratë me titull “Mos e cënoni paqen, garantoni barazinë!”, përmes së cilës kërkohet unitet nga subjektet politike shqiptare, respektim i Marrëveshjes së Ohrit nga institucionet shtetërore dhe mbështetje e monitorim nga faktori ndërkombëtar.

Në deklaratë, Shoqëria “Lëvizja” vlerëson se Marrëveshja e Ohrit mbetet një dokument i rëndësishëm politik dhe kushtetues, i cili ka krijuar bazat për paqen, stabilitetin dhe bashkëjetesën në vend.

Sipas deklaratës, 25 vjet pas nënshkrimit, Marrëveshja ka sjellë rezultate në avancimin e të drejtave të shqiptarëve dhe komuniteteve më të vogla, përfaqësimin institucional, decentralizimin, përdorimin e gjuhëve dhe orientimin euroatlantik të shtetit. Megjithatë, “Lëvizja” konsideron se zbatimi i saj ende nuk është përfunduar dhe kërkon përkushtim të vazhdueshëm institucional.

Shoqëria shpreh shqetësim për, siç thuhet në deklaratë, tendencat që cenojnë frymën dhe parimet themelore të Marrëveshjes së Ohrit, duke përmendur legjitimitetin politik e kombëtar në përfaqësim, mekanizmat e konsensusit, parimin e Badinterit, përfaqësimin e drejtë dhe të barabartë, si dhe statusin kushtetues dhe praktik të përdorimit të gjuhës shqipe.

“Lëvizja” u bën thirrje të gjitha subjekteve politike shqiptare që, pavarësisht dallimeve partiake, të angazhohen për një zgjidhje të drejtë dhe afatgjatë të çështjes së barazisë ndërmjet shqiptarëve dhe maqedonasve.

Në deklaratë kërkohet gjithashtu nga Qeveria respektimi konsekuent i Marrëveshjes Kornizë të Ohrit dhe garantimi i parimeve kushtetuese mbi të cilat është ndërtuar rendi demokratik.

Shoqëria “Lëvizja” vlerëson se stagnimi i integrimit evropian, përkeqësimi i klimës politike dhe dobësimi i standardeve demokratike mund të krijojnë hapësirë për ndikime gjeopolitike që bien ndesh me orientimin euroatlantik të vendit. Për këtë arsye, ajo kërkon vazhdimin e procesit të integrimit në Bashkimin Evropian.

Një thirrje i drejtohet edhe Bashkimit Evropian, Shteteve të Bashkuara të Amerikës, NATO-s dhe partnerëve të tjerë ndërkombëtarë për të vazhduar mbështetjen dhe monitorimin e zbatimit të Marrëveshjes së Ohrit.

Në përmbyllje, “Lëvizja” thekson se paqja nuk duhet të konsiderohet si një arritje e përhershme, por si një përgjegjësi e përditshme, duke bërë thirrje për mbrojtjen e frymës së Marrëveshjes së Ohrit, parandalimin e krizave politike e ndëretnike dhe ndërtimin e një të ardhmeje demokratike, të barabartë dhe evropiane.

Deklarata u hartua nga Komisioni Hartues mbi bazën e referimeve shkencore, diskutimeve dhe rekomandimeve të paraqitura gjatë simpoziumit dhe u miratua me konsensus nga pjesëmarrësit si qëndrim i përbashkët akademik, intelektual dhe qytetar.

Simpoziumi u zhvillua në Strugë dhe Gostivar më 14 dhe 15 gusht 2026.