“Orest Rihs erdhi në Vjenë të Austrisë nga Afrika Lindore, nga Egjipiti ose Etiopia…  Ishte i besimit fetar ortodoks. U bë shtetas austriak me profesion truprojë. Vdiq më 4 qershor 1888, nga një goditje në tru, në moshën 59 vjeç… Funerali u krye në qytezën Tattendorf, më 5 qershor 1888, nga arkimandriti i Patriarkanës Ekumenike… Një fëmijë afrikan që erdhi në Austri në shekullin e 19-të, dhe më pas vdiq në një qytet të vogël veror në jug të Vjenës.” Këto janë disa njoftime të shkëputura nga nekrologji të shumta të pasqyruara nga gazetat ditore të asaj kohe që na rrëfejnë se ky burrë, Orest Rihs,  me origjinë dhe ngjyrë të veçantë lëkure duhet të ketë qenë një person i njohur dhe i pëlqyer nga popullata lokale.

Demeter Theodor Tirka e solli "afrikanin e vogël" në Vjenë. Nuk mund të përcaktohet nëse e bleu Orestin në një treg skllevërish. (Kolazh: D. Holzinger).

Në Vjenë, Oresti u strehua në shtëpinë e Demeter Theodor Tirka (1802 - 1874). Ky, një bankier shumë i respektuar dhe tregtar me shumicë i regjistruar si banues në Untere Bäckerstrasse 747, Vienë. Babai i Demetrit quhej Theodor Demeter Tirka (Terka, ishte në fakt mbiemeri i tij i lindjes në  vitin 1764 në Voskopojë, Shqipëri, dhe vdekur në Vienë në 1839. Shiko Ioakeim Martianos).

Thuhet me siguri se Demeter Theodor Tirka e solli Orestin në Vjenë, i cili atëherë ishte rreth 8 vjeç, nga një udhëtim biznesi në Afrikë. Nga një tjetër burim mësojmë se Orest Rihs u soll në Vjenë nga një evropian dhe u rrit në familjen Dumba; se ai ishte djali i jashtëligjshëm i europianit të lartpërmendur dhe i një gruaje etiopiane. Gjithësesi, Demeter Theodor Tirka e solli djalin me lëkurë të zezë për nipin e tij Nikolaus Stegrio Dumba, i cili gjithashtu jetonte në shtëpinë numër 747, Vienë, me babanë dhe vëllanë. Nëna ju kishte vdekur herët. Demeter Theodor Tirka qe martuar me Anastasia Curti (1809 - 1833) një nga tezet e Nikolaus Stegrio Dumba (1830 - 1900). Pra fëmijët - nga njëra anë Oresti jetim, dhe nga ana tjetër Nikolaus Stegrio Dumba gjysmë jetim - fillojnë të shoqërohen së bashku nën një çati me kujdesin e familjes Terka me origjinë voskopojare, dhe asaj Dumba nga Linotopi (Gustav Weigand 1860-1930, i cili e vizitoi Voskopojën në vitin 1894, gjatë ekspeditave të tij kërkimore nëpër Ballkan, shkruante se “Linotopi është fshat vllehësh shqipfolës”. Ky fshat u braktis. Pse? Nuk ka shpegime. “Sot Linotopi nuk figuron në hartë.” A.Llalla.

Demeter Theodor Tirka        

Nikolaos Stegrio Dumba                                                                              

Vërtetimet nga shkolla kombëtare greke në Vjenë dëshmojnë se Nikolaus Stegrio Dumba u regjistrua atje në vitin arsimor 1842 - 1843, dhe Oresti në 1844 - 1845. Kjo shkollë ishte pranë shtëpisë së Demeter Theodor Tirkës, kështu rruga që fëmijët duhej të bënin për në shkollë e kthim ishte e shkurtër. Në vitin 1844, sipas çertifikatës, Orest Rihs ishte katërmbëdhjetë vjeç që do të thotë se kishte lindur në vitin 1830. Edhe Nikolaus Stegrio Dumba kishte lindur në të njëjtin vit.

Babai kujdestar i Orestit, Demeter Theodor Tirka, u nderua me Kryqin e  Argjendtë të Kalorësit të Urdhrit Mbretëror të Shëlbuesit, në vitin1845, nga mbreti grek Otto për shkak të donacioneve në institucionet mësimore dhe filantropike në Greqi. Prof. Maximilian Demeter Peyfuss, stërnipi i tij, shkruan se Dumba e Tirka “ishin nga ato familje që nuk e harruan vendlindjen e vjetër dhe dhuruan shuma të konsiderueshme për qëllime shoqërore e kulturore në Voskopojë edhe në shekullin e 19-të.”

Gjatë kohëve të stuhishme të Revolucionit të Vjenës, në 1848, Demeter Theodor Tirka ishte kapiten në Gardën Kombëtare të Vjenës. Ndërsa Oresti u rreshtua si drejtues i trumbetave, po në Gardën Kombëtare. Nikolaus S. Dumba bashkë me vëllain e tij u dërguan nga babai i tyre, si masë mbrojtëse paraprake, në Athinë, në shtëpine e ambasadorit Anton Prokesch von Osten.

Oresti mbeti ushtar edhe pas Revolucionit, duke shërbyer në regjimentin e kontit Nugent. Në 1859 ai çmobilizohet dhe pak më vonë u shpërngul në Tattendorf, qytet i vogël në jug të Vjenës. Atje, miku i tij i fëmijërisë Nikolaus S. Dumba zotëronte dhe drejtonte fabrikën lokale të tjerrjes së pambukut që  siguronte punë për rreth 180 persona. Ndërkaq, Dumba ishte bërë një nga njerëzit më të pasur në monarkinë Austro-Hungareze. Ai përveç detyrimeve të tij profesionale dhe politike, punoi si këshilltar në oborrin perandorak. Thuhej nga të gjithë se Nikolaus S. Dumba ishte një mbështetës edhe material i artistëve, dhe  shumë i njohur në qytetezën e Tattendorfit si patron bujar. Oresti, në librin e vdekjes përshkruhej si gjahtari personal i Nikolaus S. Dumba. Dumba zotëronte disa terrene gjuetie dhe një pikturë me bojëra uji nga Rudolf von Alt, titulluar "Nikolaus Dumba”, paraqet një gjahtar dhe një mysafir veror në Liezen.

Shumë të ftuar nga bota e artit, kulturës dhe politikës mblidheshin në pronën rurale të Dumbës në Tattendorf. Richard Wagner dihet gjithashtu se ka qenë atje për provat e operas Tristani dhe Isolda. Më 6 shtator 1861, Richard Wagner udhëtoi me tren nga Vjena në Baden në shoqërinë e këngëtarëve, kompozitorëve dhe Kapellmeisterit Esser. Prej andej ai lëvizi me karrocë për në Tattendorf. Pas darkës Wagneri "bëri shakatë dhe vërejtjet më të gjalla. Ai bëri salto, qëndroi mbi kokë me këmbët lart dhe ishte aq i çuditshëm në gëzimin e tij sa ç’ishte shpesh herë, në raste të tjera, në dëshpërimin e tij." (Heinrich Esser, letër drejtuar gruas së vet).

Edhe Princi i Kurorës Perandorake, Rudolf, e vizitoi qytezën Tattendorf me ftesë të Nikolaus Dumbës. Piktori i Biedermeier, Carl Pischinger e pikturoi Orestin "në mënyrë të përsëritur" të portretizuar dhe karikaturuar. Nuk mund të vërtetohet qartë nëse portreti i një burri që pi duhan, një burrë me lëkurë të errët - vepër që është në koleksionin Albertina të Vjenës - përfaqëson Orest Rihs. Kapellmeister Heinrich Esser, njeriu që e solli Richard Wagnerin në Vjenë, shkruante si më poshtë, në një letër drejtuar gruas së tij, në lidhje me qëndrimin e Wagnerit tek Dumba në Tattendorf  “Harrova të përmend se ai ka një maur të rritur, i cili përshtatet jo pak me çuditshmërinë dhe natyrën romantike të shtëpisë së tij jashtëzakonisht luksoze.

Njëkohësisht, sikurse Nikolaus S. Dumba, edhe Tirka ishte i interesuar për letësinë, shkruajti poema, dhe mbajti lidhje me shkrimtarë e poetë të asaj kohe duke përfshirë Vuk Stefanović Karadžićin, babain e gjuhës moderne serbe, dhe me Petar II Petrović Njegoš sundimtarin, filozofin dhe poetin më të madh të Malit të Zi.  Tirka ishte një mbledhës i njohur i pikturave (veçanërisht të Shkollës së Vjenës), akuareleve dhe antikiteteve. Disa nga objektet e mbledhura prej tij (si objekte kulturore nga Sudani i Jugut) ruhen sot në Weltmuseum Wien.  

Dëshiroj të  theksoj pikërisht këtu, dhe vetëm për arsye të mira, se Demeter Theodor Tirka kishte realizuar tashmë një  sërë arritjesh me bilanc pozitiv - jo vetëm në tregti - të cilat direkt apo indirekt ndikonin edhe në mirëqënien e Orest Rihs. Ai ishte emëruar nga Perandori Franz Joseph I, në vitin 1863, bankier dhe këshilltar i princit të Serbisë, Mihailo Obrenović, dhe i lejohej që të përdorte zyrtarisht titullin “Bankier I Qeverisë Të Pricipatës Të Serbisë”.  

Oresti u martua në vitin 1871 me vajzën e një prej fermerëve më të pasur në qytet. Për shkak të përkatësive të tyre të ndryshme fetare - ortodokse greke dhe katolike romake - kishte probleme që mund të zgjidheshin vetëm përmes një përjashtimi. Fakti që Oresti nuk kishte një çertifikatë pagëzimi i ndërlikoi edhe më tej çështjet. Kjo ngjarje, celebrimi i martesës së një të “huaji" me një "vendase", u dokumentua edhe në median e kohës. Neue Fremdenblatt shkroi për këtë më 13 nëntor 1871.

 Edhe atmosfera e dasmës së martesës së një të “huaji” me një “vendase” u raportua në media në atë kohë. Gazeta Neue Fremdenblatt shkruajti se “Oresti po martohet - për pesë milje rreth e rrotull nuk flitet për asgjë tjetër dhe të gjithë djemtë dhe vajzat e fermës tashmë presin me padurim ditën e veçantë, Oresti po martohet. Po, nëse nuk e dini këtë duhet të shkoni në Tattendorf, çdo fëmijë atje në zonë mund t'ju tregojë. Oresti është maur, ka lindur nën qiejt e nxehtë të Abisinisë, është sjellë në Vjenë në moshë të vogël dhe është shkolluar këtu në shtëpinë e Konsullit të Përgjithshëm turk të atëhershëm, një nga bankierët më të respektuar. Oresti u bë i mbrojturi i familjes dhe gjysma e Vjenës e njihte. Në vitin revolucionar 1848, Oresti shërbeu si trumbetist në Gardën Kombëtare dhe më vonë u transferua si ushtar i thjeshtë në një regjiment polak, ku u dallua për zgjuarsinë dhe prestigjin e tij. Mbas mbarimit të shërbimit ai u kthye në familjen e bankierit dhe të gjithë në Vjenë e njohën shpejt Orestin e zi, i cili gëzonte popullaritet të madh edhe si gjahtar. Në Tattendorf dhe në të gjithë zonën përreth Mauri gazmor, i cili fliste dialektin vendas aq shkëlqyeshëm, ishte i preferuari i djemve - dhe akoma më shumë i vajzave. Ai  kishte bërë për vete veçanërisht një vajzë: vajzën e fermerit më të pasur. Sytë e shndritshëm të Orestit ia kishin shpuar zemrën, dhe meqënëse bardh e zi ishin në modë në atë kohë, të dy u bënë çift. Prindërit dhanë bekimin e tyre, dhe përpara se ‘Katharina të mbyllte vallen’, Oresti i Zi do ta prezantonte gruan e tij të bardhë në shtëpinë e tij të re.”

Në të njëjtin vit, 1871, lindi djali i tyre Nikolaus i cili siç u shkruajt më vonë në nekrologjinë e Orest Rihs "ishte shumë më i lehtë në natyrë se babai i tij".

Në vitin 1871, me kërkesë të Nikolaus S. Dumba u themelua në Tattendorf departamenti vullnetar i zjarrfiksave. Orest Rihs, i cili mbante postin e zv/komandantit të brigadës së zjarrfiksave mund të shihet në një foto të vitit 1879. Kjo foto e brigadës së zjarrfikësve është gjithashtu e vetmja pamje e njohur aktualisht e Orest Rihs. Në vitin 1873, Orest u përmend në një artikull në gazetën e brigadës së zjarrfikësve të Vjenës.

Nga e majta në të djathtë i pesti është Orest Rihs - me shkop ne dorë.

Pas ceremonisë themeluese të departamentit vullnetar të zjarrfiksave, që u mbajt në zyrën e madhe komunale të qytezës, të gjithë zjarrfikësit, të udhëhequr nga banda muzikore e zjarrfikësve Tattendorf, shkuan në kafenenë Prater për një drekë të përbashkët. Birra ishte falas dhe muzika luhej me zell e për bukuri nga grupi i guximshëm Tattendorf. Ky i fundit ishte veçanërisht i mrekullueshëm për shkak të drejtuesit të grupit, një zezak i hollë, i cili i stolisur me një brez të gjerë të zi, të kuq dhe të artë anash, e tundte hijshëm shkopin e tij. Më vonë, vakti festiv u shndërrua në një tubim shoqëror gjatë të cilit stafi femëror i kafenesë mori shumë nderime, dhe ne patëm mundësinë të shihnim drejtuesin Black të bandës Tattendorf si një balerin të aftë. Kishte gjithashtu një raportim origjinal edhe në Illustrierte Wiener Extrablatt më 15 gusht 1873 ku, nën titullin “Një Ditë Nderi Për Departamentin E Zjarrfikësve Të Vjenës” raportohej se “Tattendorferat madje u shfaqën me grupin e tyre muzikor; një maur i madh është  trumbetisti i tyre.”

Ndërkohë Demeter Theodor Tirka, babai kujdestar i Orest Rihs, e kishte ndërprerë veprimtarinë e vet bankare, tregtare, dhe politike. Në vitet 1872 dhe 1873 ai shërbeu si kryetar i Kishës Ortodokse Greke të Trinitetit të Shenjtë në Vienë. Përfshirja e Terkës përkoi jo rastësisht me një moment trazirash, riorganizimi dhe konsolidimi ligjor të të krishterëve ortodoksë në Perandorinë Habsburge. Mihailo Popoviq, Prof. Mag., në studimin e tij me titull “ Demeter Theodor Tirka Dhe Bashkësia Kishtare Serbe në Vjenë në vitet 1872/73” shkruan se “Vlera e tij qëndron, siç do të tregohet më poshtë, në diskutimin e mospërputhjeve individuale midis dy famullive, pra, në rindërtimin e situatës greko-serbe për aq sa ishte atëherë e mundur.” Demeter Theodor Tirka ndërroi jetë në 29 nëntor 1874 në Vienë.

Në vitin 1878 Orest Rihs e shoqëroi politikanin N.S.Dumba në udhëtimin e tij në Budapest, si anëtar i delegacionit ( Termi "delegacion" i referohej takimit të përfaqësuesve të popullit austriak dhe atij hungarez të dërguar këta nga qeveritë përkatëse. Delegacionet,ishin të autorizuara për të miratuar rezoluta në përputhje me ligjin austriak dhe atë hungarez). Ky udhëtim u raportua edhe në një artikull të Morgenpost, më 18 dhjetor 1810, i titulluar "Mauri i Delegacionit". Ky artikull përmendi gjithashtu shërbimin ushtarak të Orestit në Tirol.

Në vitin 1888 vdiq “Mauri nga Tattendorf një shembull i mirë i përfshirjes së suksesshme.” Për këtë vlerësim të lartë Orest Rihs ndoshta i mbetet borxh fillimisht Demeter Theodor Tirkës, dhe kryesisht përkrahësit të tij afatgjatë Nikolaus S. Dumbës, dhe më pak mendjes së hapur dhe liberalizmit të popullsisë së qytezës Tattendorf.

Me kërkesën e Nikolaus S. Dumba,  Nikolaus Rihs djali i Orestit u dërgua në një shkollë bujqësore, dhe e kaloi kohën në fshat pas vitesh si "gjuetar udhëtues". Nuk dihet se sa gjatë ai jetoi por dihet se e mbylli atë si "drejtor pasurish" tek fabrika e birrës në Hirt (Micheldorf). Nikolaus Orest Rihs pati një vajzë e cila lindi dy fëmijë mbasi u martua. Vajzën e quajti Orestes dhe djalin Günter…Stërnipi i Orest Rihs, ishte dekan themelues i Fakultetit të Shkencave Kompjuterike.                                                    .........

*Për gjithë sa më sipër ju lexuat u desh që, përveç të tjerave, të shqyrtoja edhe disa nga botimet shkencore të Prof. Max D. Peyfuss, Alfred Kreisa dhe Elvira Konecny.